Kristine Tofte

Signerte bøker

2009-06-01T15:09:48+02:00

Eg har fått ein del epostar med ønsker om signerte bøker. Tusen takk for interessa!
Men eg har ingen bøker her på Stord, og har ikkje fått svar i løpet av pinsa frå forlaget om korleis eg reint praktisk skal ordne dette. Kan hende får eg signert bunken i Oslo på torsdag (hos forlaget) og så blir det sendt derifrå. Kan hende må eg finne ein annan måte å gjere det på. Eg prøver å finne ut av noko, folkens! Ber over med ein klønete debutant!

Lillehammer debriefing 09

2009-06-01T15:04:14+02:00

Då er Lillehammer litteraturfestival 2009 overstått. Eg har vore festivalpublikum fire dagar og nesten til ende, og på veg heim sovna eg både på toget og på flyet (før sikkerhetsdemonstrasjonen - endå eg tenkte bestemt at eg burde ha den med meg, slik at alle instruksar sto klart for meg om eg søvndrukken og forvirra skulle orientere meg i ein krisesituasjon). I natt har eg sove 11 timar. No er det debriefing før eg føler at eg kan komme meg vidare.

Litterære høgdepunkt:
Høyre Ragnfrid Trohaug lese Gunnhild Øyehaug sine gjendikta gjendikt av Sonja Åkesson. Ragnfrid les så eg vil grine. Ragnfrid les så eg vil vere Ragnfrid, og eg vil vere Gunnhild og eg vil vere Sonja og eg vil i alle fall ikkje vere Sonja, for dikta hennar er på eit vis grusomme, og Gunnhild har barselspermisjon og eg er så veldig ferdig med barselspermisjonar så eg vil ikkje vere Gunnhild heller, og då sit eg igjen på ein paviljong i skuggen i Parken i Lillehammer og frys ikkje, og etterpå ser eg Ragnfrid springe avgarde med trillekofferten for ho skal til Bergen og Festspel og er travel, og eg sit att med stemma hennar og vil vere Ragnfrid.

Høyre Darren Shan fortelje. Han er ikkje noko litterært høgdepunkt, eigentleg. Og ikkje les han frå boka si heller. Men han kan fortelje. Han spring opp på scenen, gliser, snakkar med horrorstemme, brøler skremmeeffektar inn i mikrofonen, kosar seg når me skvett i stolane. Han elskar å fortelje. Eg elskar å høyre på.
Han er ein superstar, ungar og ungdommar flokkar seg rundt han etterpå med utslitte bøker for signering. Så sjeldsynt er rå og yr forteljarglede.

Høyre Per Petterson lese frå Jeg forbanner tidens elv. Eg vil ikkje vere Per Petterson. Han driv ikkje med slikt. Eg gløymer kven han er, eg gløymer at nokon sit der oppe på scena og les dette. Eg gløymer at dette er skrive, at dette er litteratur.
Rett etterpå er det nokon som snakkar til meg. Spør meg "kva skal me no, skal me vidare til banken?" Eg kan ikkje svare. Eg må komme tilbake først.

Høyre tre forfattarar lese om born som mister foreldra sine til sjøen, til døden, til fengsel. Caterina Cattaneo, Endre Lund Eriksen og Vidar Kvalshaug las i eit mørkt, tomt rom. Sommarsola sto brå i skallen på alle utanfor, alle der ute, mens inne var me nesten ingen, og det kjølege mørket på Bingoen gjorde oss her inne så annleis enn dei utanfor. Me delte noko hemmeleg, noko intimt. Cattaneo, Lund Eriksen og Kvalshaug braut ikkje med kvarandre sine tekstar, slik tilfeldige litterturkonglomerat nesten alltid gjer. Dei kompletterte kvarandre. Den vesle guten som berre håper og ønsker og lengtar etter far sin. Den større guten som observerar mor si, stemmene, den drypande bitre tilbaketrekkinga til eit barn som gjennomskuer og skjønar. Den vaksne kvinna, som er ferdig med å lengte og håpe og drøyme, som ikkje lenger har foreldre å observere, ikkje lenger ei å hate fordi han andre er borte, ikkje lenger nokon som er utilstrekkeleg, for dei er ikkje meir.

Festivalhøgdepunkt:
Meteorologisk stigande formkurve.

Halde ut ein heil quiz sjølv om eg visste me ikkje kunne vinne noko. Oppdage at dei folka som var på laget mitt likevel kunne veldig mykje, silk at me vann over Anne Marit Godal og Leser søker bok-laget.

Møte heidningar og invitere kvarandre på sleppefest og blot.

Sjå boka mi i så mange andre sine nevar.

Rekke å drikke tre flasker vin på plenen før me blei oppdaga og jaga derifrå.

Sovne midt i fnisande fortruleg forteljing frå romvenninne på hotellet.

Vakne neste morgon og fortelje kvarandre alt me hadde drøymt.

Vere manisk og grenselaus glad utan å bli korrigert.

Komme heim og framleis ha ein dag fri.

Caterina Cattaneo, eg og Myriam Bjerkli (bak kamera) i fjor. I år sat meg på omlag same stad og hadde det omlag endå meir gøy.

Debutboka i neven

2009-05-25T21:58:30+02:00

Då er eg inne i varmen her med flunkande nytt passord, og det passar jo fint. No har eg nemleg noko eg må ut med. Boka mi er komme!

Den offisielle lanseringa er 4 juni, og då er alle som vil invitert til fest. Men den kom til forlaget frå trykkeriet før helga, og i følge ryktene har enkelte av dei som har førehandstinga i lokale bokhandlarar alt fått boka i dag. Nettbokhandlarane har også sendt melding til dei som har tinga den i dag og i går at boka er på veg i posten.

Framleis har ingen kritikarar lese og skrive noko, og framleis kan eg nyte denne grøne kolossen på nattbordet naivt og utan realitetsorienterande skår i gleda. Likevel: Er du glad no? No er du vel GLAD! spør og påstår folk. Debutantar skal vere glade. Debutantar har det som gravide: Møtt med ei gratulerande haldning frå omverda. Ingen spør om eg er redd. Ingen ser bekymra på meg og seier: No er det gjort, Kristine. No kan det ikkje gjerast om. Du kan ikkje endre eit einaste ord. Du kan ikkje trekke den tilbake. Angrar du?

Det er rart. Eitt års planlegging og research, to års manusarbeid. Det er litt i overkant mykje anna enn glede knytt opp til ei debutbok.

Eg klarte ikkje å så på den då den kom. Anders kom ut med snøggbåten laurdag, eg var ute i Gamlehuset. Midt på blanke ettermiddagen sat eg bak uthuset med eit glas kvitvin, mens tårene trilla ned på varmejakka. Der ute på Fjelberg, der halve huset er 270 år gammalt gardshus, og halve huset er så gamalt at ingen veit anna enn at det har vore årestove i middelalderen. Der sat eg aleine og skreiv alle scenane om Aun, om eikeskogen som brann og dei syrrenske soldatane som tvang mor hans til å fortelje og fornedre seg framfor barneflokken. Der skreiv eg alle scenane om kvitvargen, ulvekongen frå Jernskogen som vaktar verjene i verda, og som framleis er så mykje ulv at han ikkje skjønar kvifor menneskefolk let ein svak kvalp leve. Der sat eg med den grøne boka med koparbokstavane trykt utanpå, namnet mitt i svart og orda mine inni.

No har eg turd å opne den. Sett på karta, vignettane, lese nokre sider her og der.

Mi bok. Ikkje mi bok. No er den ute. Eg angrar ikkje.

Eg får seie som ein røynd forfattar og medbloggar: Eg står for den. Komme det som komme vil.
No skal eg skrive andre og siste boka om Eirabu, og får lite på at det fins folk der ute som kjem til å like det eg skriv. Ein og annan. Du der ute, du som kjem til å like boka: Eg skriv den neste til deg.

Retten til å ytre seg klønete og å leve sjølvdestruktivt

2009-02-07T10:23:14+01:00

Frank Rossavik seier det betre enn meg, han er veldig flink. Men greia er at me er samde. Både velformulerte kronikkør og meiningsytrar i Morgenbladet Rossavik, passe greit formulerte bloggar Kristine Tofte og komplett idiotiske vg.no-debattantar skal alle saman ha lov å seie kva me meiner.

Me skal ha lov til å ytre oss klønete, til og med verkeleg dårleg. Me skal ha lov å fornærme, kritisere, debattere, klage og sutre, me skal ha lov å drive gjøn.

Og dei som måtte føle seg latterleggjorte, misforståtte eller direkte krenka skal ha lov å seie imot. Høgt og klårt, og akkurat like klønete og klagete, sutrete eller velformulert.

Dette er ytringsfridommen. Dette er fridommen til å vere i verda for deg og meg, utan å vere redde. Dette er retten til å ikkje vere i stand til å ikle sine ytringar ein uklanderleg form, og likevel delta i debatten.

Jonas Gahr Støre er mannen som alltid seier det riktige, er så velformulert og nydeleg og rettvis. Men her tar han feil. Muhammedkarikaturar bør kunne trykkast, og ein bør få krenke folk sine religiøse kjensler. Ein bør ha lov til åkritisere jødar, kristne, muslimar, hinduistar, ateistar, SV-politikarar, darwinistar og kreasjonistar også om ein ikkje klarar å gjere det like elegant som Støre.

Dessutan bør folk få lov å drite seg ut, så lenge det ikkje går ut over andre enn samtykkande vaksne. Ein bør få drikke seg snydens og røyke på seg kreft, ein bør få stikke sprøyter i armane og skjære seg i pulsårene, ein bør få lov til å dra til helvete og tilbake, eller bli der om ein ikkje overlever reisa. Det er ein menneskerett å få behandle seg sjølv som ein vil. Ein får lov til å ete seg feit, råtne i sofaen, fylle hovudet med realityseriar og anna dårlegdom. Slik bør det også vere med dårlegdom som er hardare ramma av moralistiske forestillingar.

Det betyr ikkje at me stilltiande, eller oppmuntrande, skal sjå dårlegdommen utfalde seg. Snarare tvert om. Me bør som enkeltpersonar, privatpersonar, helsepersonell, lokalsamfunn og velferdsstat gjere kva me kan for å gjere gode liv moglege for alle. Men å putte folk i fengsel fordi dei gjer skade på seg sjølv er ikkje å gje folk gode liv. Det er i mine auge moralsk forkasteleg.
Og me har lov å meine og ytre oss på kryss og tvers, snakke narkomaniet og sjølvmordet og prostitusjonen midt i mot, både i uklanderlege og mindre vellukka former.

Fridom. Medkjensle. Godhet.

God helg.

Teikne, shoppe

2009-02-04T23:20:48+01:00

Eg har teikna kart. Uansett kor temporær forteljarformen er, må boka mi ha kart. Det blir ikkje fantasy utan. Eg har trass alt sett opp visse fantasy-dogmereglar for meg sjølv. Kart er eit krav.

Eg likar handteikningar. Skogar der ikkje to tre er like. Sidan eg ikkje har fancy skjerm ein kan teikne på, er det blitt eit gigantisk blyantteikna kart. Så lang, så handmade. Men så skal jo kartet som dekker halve teiknebordet pressast inn på ei bokside. Dessutan skal det gjerne sjå bittelitt meir proft ut enn det hadde gjort om eg farga det med tusj. Så no har arkitekten overteke. Han skjærer, skannar, set saman og (oh, gru: ) photoshoppar.

Når han er ferdig liknar det neppe eit blyantkart.

Forskjellen på å skrive og å teikne? Det er mogleg å teikne sjølv om hovudet er fullt av havregraut. Faktisk blir det mindre og mindre havregraut inni skallen mens ein teiknar.
Og det er mogleg å høyre musikk. Ikkje Johnny Cash. Han snakkar for mykje. Men sånn der kjenslevar og lite pratete musikk går bra. Det går til og med bra med ganske bråkete og høg musikk. Fine greier.

Innimellom teiknar eg brakteater. Nesten sjølvkomponerte. Det er nok ikkje copyright på tusen år gamle teikningar uansett. Men eg likar å få symbolikken til å passe saman med mytologien i Eirabu. Tufta på norrøn mytologi, så det er ikkje heilt av vegen med brakteatera slik dei ser ut. Små endringar og så er me der. Vips i boks.

Ahhh. Snart kjem språkvasken tilbake. Då skal eg sitte i Litteraturhuset og ha ein heil, stor, bråkete by rundt meg mens eg endrar tull og tøys som språkvaskaren har knipe meg i. Det blir ei fin veke.

Men først: Teikne. Illustrasjonane skal vere ferdige før eg begynner på neste tekstredigering.

- blyantskisse: kystlinjer, fjellrekker, elver, innsjøar.

Lese høgt

2009-01-27T15:18:58+01:00

Eg les manuset mitt for ektefellen.Det er ikkje måte på kor mykje språkleg rusk, og kor mange gjentakingar og litt keisame avsnitt eg finn.

Merkeleg, for eg har lese det før. Eg har lese på pc, eg har fått redaktørtilbakemeldingar, lese om att, og arbeidd med teksten eit utal gonger. Eg har printa ut utallige versjonar og lese på papir. Eg har til og med lese denne teksten høgt for meg sjølv.

Det skjer noko når ein les høgt for andre, noko med kva ein ser og høyrer. Dette blir skjerpa: Viljen og trongen til å underhalde, gjere seg forstått, rett og slett fortelje ei knakande god historie utan pinlege eller unødige formuleringar.

Det blir spurt ein annan stad her på FB kvifor ein skriv. Eg blei spurt om dette for ei tid tilbake, og fann ut at sjølve drivkrafta er dette: Vakne auge i eit fjes med lett open munn. Den som lyttar med heile seg, gløymer seg sjølv og er inne i forteljinga. Om det er å fortelje røvarhistoriar på byen, eller å underhalde venninne med heimlege anekdotar, så er forteljargleda den same.

No les eg manuset mitt for ein som lyttar, og raudblyanten flyg over papiret samstundes. Eg grip meg i å hoppe over ord og setningar, og då skal dei bort. Eg gripe meg i å omformulere når eg les, då skal det endrast. Og det hender eg helst vil at kapittelet skal slutte her, og ikkje vare ved ei side eller to. Det må gjerast noko med.

Det er fint å lese høgt. Det er nyttig. Det får teksten til å leve der den skal: Eg blir sogeforteljaren, og eg fortel slik at den som høyrer lyttar med heile seg, gløymer seg og er inne i forteljinga. Teksten blir betre, og eg blir lukkelegare.

Språket aleine er berre bokstavar

2009-01-22T14:52:48+01:00

Eg har undra meg lenge over denne unisone hyllesten til språkdrive skjønnlitteratur. Motsett handlingsdrive, som altså både skal kjenneteikne underhaldningslitteraturen og delar av den "høgare" litteraturen. Medan den språkdrivne skjønnlitteraturen, slik eg forstår den, har eit så godt språk at innhaldet er underordna, og er ein type litteratur som utgjer vesentlege andeler av den "høgare litteraturen".

For det første trur eg ikkje på dei som hyllar språket slik.

For det andre trur eg ikkje denne litteraturen fins.

Eg har ikkje vore aleine om å undre meg. Henrik Langeland sin kronikk i Aftenposten for snart to år sidan drøftar den påståtte dikotomien mellom handlingsdriv og språkdriv i litteraturen.

No har Langeland igjen tatt til orde for den handlingsdrivne litteraturen, og Aina Basso refererer og kommenterer:

Langeland hadde elles følgjande definisjon: alt som ikkje er handlingsdriven prosa er lyrikk.
(...)
Forfattarar med motsett standpunkt frå Langeland ville sagt at det speler inga rolle kva du skriv om, så lenge språket ditt er godt. Som t.d. Fosse, eller som Arnt Birkedal har sagt, til meg.

Eg trur som sagt ikkje at denne litteraturen fins, denne litteraturen der språket er så godt at det ikkje speler noka rolle kva innhaldet er. Og eg trur derfor heller ikkje på verken forfattarane som forsvarar denne litteraturen, eller lesarane som hyller den.

Det eg trur på er ein litteratur som blir oppfatta som primært språkleg, men som kviler på forfattaren sin kombinasjon av observasjonsevne, refleksjonsevne og formuleringsevne. Om forfattaren manglar ein av dei to første, vil den tredje bli meiningslaus. Og om ein har dei to første, men ikkje den siste, er ein ikkje forfattar.

Ein tekst som blir oppfatta som reint språkdrive er, slik eg forstår det når eg freister lese døme på slike tekstar, ikkje rein formuleringskunst. Den kan ta for seg sansar, tankar eller kjensler, den kan vere nærast reint observerande, eller reint reflekterande (teoretisk filosoferande), men det som gjev teksten meining er at den knytter seg til lesaren si verd. Teksten opnar blikket til lesaren, eller utvidar refleksjonsrommet. Ei skildring av korleis ein kakkar nykokt egg med eit spent ubehag, uviss på om kniven vil bli stansa av ordna proteinstenger, eller synke inn i blaut organisk masse, får lesaren til å merke etter, gjenkjenne sine eigne observasjonar, og bli bevisst kring eigne minner om sanseopplevingar og emosjonelle og kognitive tolkningar og reaksjonar på desse.

Det er tilknytninga til vår eiga livsverd, våre eigne opplevingar, våre fantasiar, bekymringar, førestillingar, vår indre emosjonelle og kognitive verd, og vår kontakt med omverda, frå sansing, sosialitet, samfunns- og verdsforståing, som gjer språk meiningsfullt.

Når eg vektlegg observasjonen og refleksjonen til forfattaren, er det ikkje for å underkjenne formuleringa. Det er for å gjere merksam på at forfattaren blir ikkje større enn ho kan sanse og tenke, like lite som boka hennar ikkje blir større enn ho kan formulere seg.

Det fins ingen dikotomi mellom forfattaren sin evne til å observere og reflektere, og forfattaren sin formuleringsevne. Dette er gjensidig avhengige storleikar, og resultatet er ikkje reint språk.

Derfor trur eg ikkje den språkdrivne litteraturen fins.

Milepåle/champagnekork

2009-01-20T13:27:41+01:00

Då er manuset levert til språkvask.

Eg begynner å bli van med desse milepålane no. Intense dagar, kvelder og netter, kjensla av å vere inne i prosjektet, sitringa i fingertuppane, smerten i høgre skulder.
Og så "Send". Og ingenting.

Berre litt sliten, og uroleg fordi eg ikkje veit kva eg skal bruke tida til no.

Men snart, i alle fall ut over kvelden, vil det boble igjen. Eg har allereie ergra meg over ting eg ikkje har skrive ned. Tankar om neste bok. Dei har fått vente, men no skal dei få komme tilbake.

Ja, slik er det: No skal eg få lov å skrive neste bok!

Litt metablogging

2009-01-13T16:18:57+01:00

Det er sikkert feil stad og tid og alt det der. Men eg tenkte eg ville seie noko om at det er det faktisk alltid.

Eg har vore på nett i åtte år, sidan eg som gravid utlending logga meg på heimlege mammaforum for å sikre meg at eg spiste passelege mengder røykelaks, blåmuggost og folat. Sidan bar det inn på forum der ein berre prata for å prate, og til sist (no altså) er eg ute i bloggeverda der alle kan lese.

No kunne eg kategorisert og generalisert og oppsummert. Og så kunne andre skulda meg for navleplukkande metanettbruk og at DETTE er jo faen meg berre interessant for innspiste forumistar og elitebloggarar, og dessutan er du, Tofte, noko av det mest ekskluderande og innspiste og navleinteresserte som fins på nett.

Og så kunne eg protestert, og så kunne me danna fraksjonar, og så kunne dei som ikkje hadde kommentert til no komme inn til sist og metadebattert diskusjonen i kommentarfeltet, og sagt at "sjå der, her er jo så klikkete og tenk på nykommarane korleis dei føler seg og dessutan er dette ein FORFATTERBLOGG og ikkje ein barnehage".

Joda.

Derfor nøyer eg meg med å seie at internett faktisk ikkje er særleg morosamt eller spanande. Det var betre før. Og dei andre som ikkje gidd vere med meir er alltid dei som laga liv og røre. Og dei som er no er så jækla like og keisame at eg geispar og geispar og det er nesten så eg gidd lese Morgenbladet, så keisamt er det her.

Og då siterer eg nærast ordrett kommentarar og postar frå samtlege nettsamfunn og fora og bloggdebattar eg har vore innom.

Konklusjonen må vere at slik er det overalt. Betre før. Keisamt. Innspist. Dei gøyale er borte. Faen så rævva.

Eventuelt er det berre slik alle stader EG er. Og det kan eg tenke litt på, mens eg skroller opp og ned her og tenker at fy faen så keisamt, det er nesten så eg må JOBBE så keisamt er det. Fytti for nokre folk.

Ja, det kan i alle fall ikkje vere mitt ansvar, all denne keisemda.

Til Fauske II

2009-01-12T15:05:22+01:00

Hotelldirektøren i Hebron

held lokale for eigen rekning.

Alle involverte partar er samla.

Næringa sviktar,

hjørnesteinsbedriften er i fare.

Journalistane vil gjerne bli.

- Me har også heimen vår her,

seier dei og veivar laust med armane

mot faste rom og elskerinner.

Dei lokale konfliktleverandørane

peiker på at konkurransen

er blitt for hard, innsatsen for høg.

Hamas i Gaza fekk anbodet,

CNN flyttar hovudkvarteret.

Til Fauske

2009-01-12T14:42:35+01:00

Du søv med tunge augnelok

ingen REM-svevn

vipper utan skugge i skyminga

Eg held handa over nase og munn

utan å røre

merker pusten samle seg

i rommet mellom

som om me elska kvarandre

Kraftsentrum blødde og døydde

2009-01-10T18:37:54+01:00

Sjuande og siste utgåve av det forfattardrivne litterære tidsskriftet Kraftsentrum blei i går kveld feira på Knøderen i Bergen. Redaktørane Olaug Nilssen og Gunnhild Øyehaug haldt først felles tale med mykje mikrofonbytting, og først etterpå kom eg i tankar om at eg skulle jo blogge om dette og måtte lage skisser (sidan mobilen tek dei elendigaste bileta). Heldigvis hadde BT ein journalist på staden som dokumenterte heltinnene, og i bakgrunnen ser de meg og manden som glor og drikk øl og sånn.

Etter redaktørane si mikrofonbyttetale, der dei tulla og tøysa og var alvorlege og takka folk og gjorde alt slike avtroppande redaktørar kan finne passande, las nokre bidragsytande skribentar opp tekstar.

Kjersti Rorgemoen las først. Ho var veldig lågmælt, og det tok tid før hjelpsam ung mann kom og skrudde opp lyden, så eg fekk berre med meg halve teksten. Men ho var til gjengjeld uendeleg søt.

Det viste seg at teksten til Kjersti var komme på trykk i eit festskriv, som Nils-Øivind Haagensen frå Flamme forlag kunne overraske Gunnhild Øyehaug med. Ho blei direkte rørt, og så song alle Hurra for deg som fyller ditt år, vel og merke utan å bukke, nikke, neie eller snu seg kring sin eigen akse, sikkert fordi dei ikkje hadde drukke nok øl, eller fordi det var folk der dei ikkje kjente eller noko. Men bursdagsbarnet Gunnhild smilte og såg vakker og lukkeleg ut, og då gjorde det sikkert ikkje noko at bukking og snurring uteblei.

Så las Agnes Ravatn opp frå ein roman ho skriv, og her fekk me høyre korleis det går når ein seint på kvelden blir med ein framand mann heim for å få gryterett, og det viser seg at han er meir oppteken av erotisk relatert sjølvforsvar enn matlaging.

Manden likte teksten til Olav Øyehaug aller best. Då hadde eg drukke så mykje øl at eg ikkje kunne multitaske, og eg var så oppteken av å teikne at eg ikkje klarte å lytte skikkeleg. Men manden kunne fortelje at teksten handla om å symje ut på djupt vatn, og bli der lenge. Så lenge at ein fann ut at ein kunne overleve der ute, og til og med ha eit godt liv. Men til sist kunne ein komme til å innsjå at einaste grunnen til at ein hadde symd heilt der ut og overlevd og slikt, var berre fordi ein skulle sjå om det gjekk an. Og etter ein slik innsikt kunne ein i grunnen symje heim att.

Siste bidragsytar var John Erik Riley, som mellom diktskriving og forfatting og intervjuing av amerikanske forfattarar og slikt, også er forleggar og har vore Kraftsentrum sin begeistra mann i Damm. Eg har tidlegare omtalt han som mogleg søtnos i bloggen, der eg tok atterhald fordi eg aldri hadde møtt han. Dette nemner eg fordi eg gjerne vil oppgradere han frå mogleg søtnos til søtnos.

Arrangementet var hyggeleg, Knøderen var fullstappa, det var gratis sveler i baren, og Gunnhild Øyehaug og Olaug Nilssen skal ha takk for innsatsen bak det kritikarroste tidsskriftet sitt desse tre åra. Skal ein vere så produktiv og varm og fin og kreativ som desse damene, må det vere drive av lyst, og eg ser fram til kva dei enn måtte ha overskot og lyst til i åra framover. Lukke til med det heile, finaste damene!

Dei lova elles ei rimeleg pakkeløysing med tidlegare utgåver av Kraftsentrum, du får følge med på heimesida deira.

Heil og vakker i halve hjernen

2009-01-09T14:04:03+01:00

Bloggdronning Drusilla la ut dette vesle foredraget med hjerneforskar Jill Bolte Taylor som sin til no aller siste bloggpost.

Når Chevalienne og mettebergsommann leikar med språk og røynd her på bloggen, får eg lyst til å dele med dykk. For språket vårt og oppfattinga av alt i og rundt oss, inklusiv opplevinga av at det faktisk fins ei verd som er atskilt frå oss, er alt saman i hjernane våre. Og det er ikkje slik at den måten me opplever verda på er den einaste opplagt logiske. Det er ikkje eingong slik at den måten me oppfattar verda på er den einaste vår eigen hjerne er i stand til å vise oss. Hjernen vår kan meir, og det avslører den når dei overstyrande funksjonane blir slått av.

Høyr Bolte Taylor si historie om kva som skjedde med røynda hennar då hjerneforskaren fekk oppleve eit hjerneslag frå innsida.

http://www.ted.com/talks/view/id/229

Stille mellom orda

2009-01-06T14:47:33+01:00

Romanen sluker meg, fyller meg med forteljing. Eg blir rive med av hendingar, spenningar, karakterar. Orda tek all plass, refleksjonsrommet blir invadert, eg er og eg les.

Poesi står midt på boksida med tomrom kring seg. Eg les, eg sluttar å lese. Eg sit i mitt eige refleksjonsrom, og det er stille kring meg.

Poesi krev at eg orkar meg sjølv.

Stilhed
Stadig mere altid
tonløse timer
som flormelis' fald
på linoleumsborde
formiddage uden lugt
stadig mere altid
viser døden
sig i dette reservat
af genkendeligheder
medens iris dækkes
af pulver så fint
af støv så hvidt
lever jeg i sprogets celler
i dets væv tilbageviser jeg stilhed.
- Pia Tafdrup

Sluttspurt

2009-01-03T14:56:52+01:00

Ferdig manus. Det vil seie: Ferdig er eit relativt omgrep, har eg lært. Ekstern konsulent har lese ferdig manus, og har nokre innvendingar. Ikkje mange, men dette er ei svær og omfattande historie med ein røys med folk, mytologi, storpolitisk spel, relasjonar på kryss og tvers, og informasjon som lesaren må ha og bør ha undervegs for å henge med. Sjølv "små endringar" får ringverknader, og eg grublar. Tek meg saman, fell ut, les manus, får briljante idear, ordnar opp, grublar litt igjen og lurer på om det briljante eigentleg var teit. Kva i all verda skal eg gjere med bestemora, korleis skal eg få svogeren til kong Brage av Blåinn inn i forteljinga tidlegare, korleis skal eg unngå at Svart-Hubro "forsvinn" litt i slaget?

Eg lagar meg ein kopp kaffe, ringer Caterina, snakkar for lenge i telefonen, røyker for mykje. Tek meg saman igjen. Flyttar eit avsnitt, strammar inn. Hm. Blei det eigentleg betre?

Ferdig manus. Snart er eg der. "Snart". Berre ein månad med språkvask, ein månad med korrekturlesing. Så er det over. Så begynner noko heilt anna.

Eg tenker på det, tenker ikkje på det. Men det kjem, samma faen. Lanseringa. Sjekke eposten og mobilen, håpe ein eller annan journalist tek kontakt. Ringe forlaget og spørre med skjelvande røyst om dei veit om det er solgt nokre bøker? Eller så er det heilt annleis. Eg anar ikkje, eg er debutant. Ikkje tenke på det no. Bestemor Gerd, kva gjer eg med soga hennar, perspektivet, skal nokon andre få æra av å fortelje Ragna om foreldra hennar?

Og så vil eg så frykteleg gjerne få fortsetje. Skrive andre delen, Song for Eirabu II. Gjere verket ferdig. Men det trengs pengar. Eg må jobbe, eg må finne ein måte å kombinere, eg må ringe sjukehuset på mandag og høyre om dei kan bruke meg ei tid, kanskje lenge, kanskje litt meir fleksibelt, eg veit jo ikkje kva framtida vil by på.

Ferdig manus. Ei dør på gløtt der framme, ei strime lys mest utan informasjon. Kva er det der ute? Etter debuten? Etter lanseringa? Eg reknar jo ikkje med at det fins gull og grøne skogar utanfor den døra, men eit eller anna er det jo. Noko.

Ikkje tenke på det no. Gjere ferdig manus. Logg av, Tofte. Kom deg tilbake til OpenOffice og to opne dokument som ventar. Song for Eirabu I og redaktøren sine siste innspel. Fokus.

Kanskje eg treng ein kopp kaffe.

Kven held borna i Gaza fanga?

2008-12-31T13:29:45+01:00

Norske media ser igjen ut til å vere utelukkande opptekne av å formidle lidinga hos det palestinske folket, framfor å formidle fakta kring dei omstende som er rundt dei som lider.

Då amerikanarane invaderte Irak fall 900-kilos bomber ned over Bagdad, eit tettare befolka sivilt område enn Gaza. Då var norske medier opptekne av å formidle det storpolitiske spelet, den amerikanske presidenten og den engelske statsministeren sin eventuelt manglande støtte i eigen befolkning, det vart grundig omdiskutert kven som eigentleg laug om masseøydeleggingsvåpen, kva agendaen for dette var, og det var bilete av "fyrverkeri" over Bagdad.

Midtausten har vore i konflikt så lenge at det openbert ikkje er interessant å skrive om kva det israelske folket måtte meine, eller å løfte blikket og sjå kva som foregår. Det som kan aktualisere konflikten (og selge aviser) er menneskeleg liding. "14 måneder gammel baby drept av Israel", med nærbilete av blødande born var ein vinkling me ikkje såg ein einaste gong då våre allierte slapp sine nesten eitt tonn tunge bomber midt i Bagdad. For USA drepte også babyar, England drepte babyar, om ein kan seie at eit land har drepe, så har alle deltakande i Irak-invasjonen drepe babyar. Også Noreg.

Men dei konfliktane me sjølve er involvert i, er så interessante for oss at avisane kan ta seg tid til å spørre kvifor, kven og kva.

Palestinarane si uendelege liding er ikkje interessant nok i seg sjølv, og må derfor formidlast med sterkare bilete, nærare tekstar og reine emosjonelt bevegande artiklar. Dersom avisene skriv om årsaker og fakta, blar me forbi. Så me får det augene våre ikkje kan unngå å hefte seg ved: Maltrakterte born.

Kva går dette på kostnad av? Innsikt. Viten. Fakta.

I går kunne me lese om den norske legen som skulle reise til palestinarane og hjelpe. Han var budd på det verste. I dag les me at han er komme fram, og er fortvila over at grenseovergangane er stengt. Han virker overraska, og det er ikkje så rart. Han har nok lese norske aviser. I resten av verda har pressa dekka det faktum at Hamas nektar å sleppe hjelp inn langs Gaza si grense mot Egypt.
Det er vanskeleg å finne fakta om dette i artikkelen om dei innestengte palestinarane. Det mest påfallande er kva som ikkje står der. Kven er det som stenger grensene? Overskrifta seier det er Egypt og Israel. At Israel held grenser stengt mot "fienden" under ein militærkonflikt er ikkje uforståeleg, men kva skjer langs den egyptiske grensa? Den norske legen fortel om egyptiske soldatar. Men kva gjer dei? Held dei Raude halvmåne borte frå Gaza?
Eller er det som verdspressa har skrive dei siste dagane: Hamas nektar egyptisk naudhjelp?

Kva skjer mellom Hamas og Israels sitjande regjering, og palestinarane sine naboar Jordan og Egypt?
Kvifor skyt Hamas rakettar mot Israel no, kvifor bryt dei våpenkvila?
Og kvifor blir Israel omtalt som ein okkupasjonsmakt med ansvar for alt som skjer inne i Gaza og Vestbreidden, fleire år etter Israel trakk seg ut frå områda?
Og kvifor er palestinarane framleis isolerte, med grenselinjer mot arabiske land?

Spørsmåla blir ikkje søkt svar på. Me får ta del i palestinarane si liding, me får sjå deira fortviling og håpløyse, og me forstår deira raseri. Men vil det verkeleg hjelpe dei?

Og om du tenker at israelarane har oppført seg så umenneskeleg i denne konflikten at dei fortener alt som kjem deira veg, og at dei fakta eg spør etter er underordna:
Her er eit bilete frå ein konflikt Bondevikregjeringa støtta med militært materiell. Ein krig du og eg som nordmenn dermed er ansvarlege for. Kjenn etter. Du har også blod på hendene. Du er også israelar.

Hjelp! (delmål er så usexy)

2008-12-20T12:48:05+01:00

Eg likar ikkje så godt organisasjonsspråket. Klart ein skal sette seg konkrete og oppnåelege delmål i ein stor og omfattande prosesssom romanskriving. Men ord som delmål, effektuering, ressursplanlegging og reorganisering er...vel, usexy.

Eg har nettopp nådd eit av mange delmål. Redaktøren har lese gjennom siste utkastet, det "ferdige" manuset (orda ferdig manus er blitt ei relativ storleik gjennom dette arbeidet). Eg var redd han skulle seie det var crap. At han skulle seie noko slikt som "Kristine, alt du skreiv før sommaren, heile fjorhausten og no i vår, det er bra. Det er slik me forventar du skal skrive. Men no har du først ikkje skrive noko på fem månader, og så leverer du denne avslutninga på boka. Den heng ikkje saman med resten, Kristine. På så mange måtar. Den er ikkje berre middelmådig, den er, kva skal eg seie - den er berre elendig. Du har mista mojoen din. Kontrakten er annullert, me vil gjerne ha pengene våre tilbake, og me ønsker deg lukke til med alt anna enn å skrive."

Men han likte det!

Og så har eg blitt gruppefotografert saman med ein røys andre kommande debutantar, og ein eller annan gong mellom jul og 4 januar kjem artikkelen i Dagbladet.

Hit eit delmål, dit eit delmål. Men kva tid skal ein sprette champagnen? Skrive i to år og drikke på sleppefesten, liksom?

Nei.
Det er for sjeldan. Det er ikkje glamorøst nok, det er ikkje festleg nok. Det er slik at eg må sprenge bestselgarskalaen i Noreg for å tjene like mange penger som forfattar som i ein offentleg tilsett psykologstilling (som er alternativet). Skal eg gjere dette, så må det faen meg meir til enn ein fest annakvart år. Eg treng noko meir saftig enn delmål undervegs. Milepæl er jo litt mindre ingeniøraktig, men eg ser berre for meg turgåaren i nikkers som unner seg ein halv kvikklunsj per mil.

Eg leitar etter eit ord. Det har eg drive mykje med dette året. Engelsk-nynorsk-ordlista mi pleier å hjelpe. Nynorskordlista på nett. Wikipedia. Idar Lind si fantastiske Norrøn mytologi frå A til Å. Men no står eg fast.

Kan forfattarbloggarane hjelpe? Eit bra ord for desse milepælane, delmåla, store og små høve til korksprett og feiring, lette og glede?

Gradert

2008-12-16T22:08:46+01:00

Eg våger meg forsiktig tilbake til bloggsida her, og oppdagar at bloggen min har skifta side. I grunnen like greit, nokon sosialist har eg aldri vore, men høgresida er blitt så ekkel med åra, så eg burde vel fått ha bloggen min midt på.

Vel. Eg har levert manus. Over fire månaders idioti og nokre vekers intenst arbeid frå morgon til midnatt.

På torsdag skal Dagbladet samle vårens vakraste på Litteraturhuset. Jokerne, dei oppspilte og nervøse. Debutantane. Eg veit ikkje kven andre som skal debutere. No skal eg finne ut av det. Kan hende nokon herfrå?

I bloggpausen har eg undra meg over fleire ting. Kvifor hadde dei ikkje nokon plan likevel, alle dei kloke folka som har ropt i minst ti år på at me må kutte forbruket? Kvifor grip dei ellers ikkje sjansen no og seier hurra for finanskrise, kom igjen folkens, rette tidspunktet til å legge om stilen og redde kloden? Og korleis kan norske media omtale Barack Obama som først og framst hudfarge? Korleis kan dei ellers seie "Noreg ikkje klar for ein svart statsminister" som om amerikanarane berre har valgt seg ein tilfeldig svart mann? Og korleis kan politikarane sjå på at barnevernet er grovt på etterskot i saksbehandling, og samstundes pålegge alle helsearbeidarar (inklusiv legar på akuttmottak som får inn hardt skadde born etter mishandling) å gå via barnevernet og ikkje direkte til politiet når dei skal melde sin pålagte bekymring for eit barn?

Slikt går ein og tenker på når ein ikkje bloggar og ikkje skriv bok og hjernen ikkje virkar.

No: Slutt med denslags. No er det eg og meg og hjernen min som skal vere radarparet, egohelvetet og riktig kose oss med historiar me finn på heilt sjølv. No kan verda berre ryke og reise. No skal eg vere kulturarbeidar igjen.

Forfattar - kan hende

2008-06-22T22:54:06+02:00

forfat'tar m1 (etter ty.; av forfatte)
1	opphavsmann til noko som er skrive f-en av brevet, artikkelen, boka
2	(prosa)diktar han er ein kjend f-

Eg er ute av skapet som debutant. Eg er sjølv skuldig i open og langt frå bramfri (bramfri smålåten; stillfarande; enkel, naturleg ei b- kvinne) å ha komme ut av skrivaskapet. Vifta med framside og vist fram omsett tekst har eg og. I det heile har eg openbert ikkje skamma meg. I alle fall ikkje nok. Men boka er ikkje heilt ferdig eingong, og sjølv om redaktøren let vel over arbeidet til no, er eg verken sikra at det endelege resultatet fell i smak hos nokon, eller at (gud forby) eg nokonsinne får eit verk mellom to permar. Eg er ganske sikker, då, det skal eg ha. Men heilt sikker kan ein aldri vere.
No sit eg her og undrar meg. Over meg sjølv.
At eg kan vere så skamlaus, at eg kan vere så utleverande.

På min eigen blogg har eg innbilt meg at det var ein nær, liten krins av lesarar som fekk nyss i kva eg dreiv med. Snille og imøtekomande lesarar som allereie har stifta kjennskap med kvardagsskildringar og tant og fjas. Folk som veit eg ikkje tek meg sjølv meir alvorleg enn at eg blir rasande om eg ikkje vinn konkurransar, men erkjenner eigen infantile sjølvblamering straks etterpå. Folk som veit at eg ser ein bloggpost som eit utgangspunkt, der kommentarfeltet tilbyr resten av teksten.
Bloggen min her på Forfattarbloggen har mykje færre lesarar enn Fjordljos-bloggen. Likevel er det meir nake, meir utleverande å skrive her.
Det er først og framst andre lesarar. Folk som ikkje kjenner meg på nett, og kan hende folk som kjem hit for å lese kva forfattarar bloggar om.

Eg er ikkje forfattar.
Eg er forfattar.

Då eg var yngre tenkte eg at forfattar var noko ein kunne kalle seg etter to, tre bøker kan hende. Helst då bøker som var gode. Utan at eg kunne seie så mykje vettugt om kva det var, og det kan eg framleis ikkje. Men andre kan. Forfattarforeininga kan. Litteraturvitarane kan. Kritikarane kan.
Eg blir berre ullen og snakkar i ring og føler meg ubudd og rar om eg skal seie noko om det.
Men forfattar, altså.

No kjennes det annleis å bruke ordet. Det har endra seg. No tenker eg at ein forfattar er ein person som har forfatta noko. Det vil seie: Gjort noko ferdig.
Eg er framleis ikkje forfattar. Eg er ikkje ferdig. Men snart, ulvar, så er eg der. Snart, kråketing, så er eg nok det. Og då vil det eg har forfatta vere gjort arbeid okke som (okke v1 (lydord) seie okk, *akke (II), sukke o- seg over noko klage, syte over noko). For nokon vil kan hende klage. Kan hende vil det komme nokon og seie at dei hadde håp om å sitte med ein norsk Kallevala, ein norsk Ringenes herre, ein norsk Harry potter mellom hendene. Og at dei ikkje fekk det dei ønskte seg. At noko ikkje er bra nok, eller at svært mykje ikkje er bra nok.

Men eg skal fullføre. Eg skal arbeide teksten gjennom minst ein gong til, sørge for at dynamikken mellom kapitla, framdrifta, språket, spaninga, at alt blir så bra som eg får til.
Eg skal sjå på karakterane igjen, om dei verkeleg endrar seg, om endringa eg tenkte å skildre er realistisk for meg som lesar, om dei er folk eg likar framleis, og om det er noko som må endrast.
Det er eit stykke å gå.
Men eg kjem dit. Det er eg viss på. Det må eg vere, om eg skal halde drivet oppe.

Og då kjem eg ikkje til å syns det er merkeleg å kalle meg forfattar. Sjølv om det foreløpig vil stå som ein god nummer to (eller tre eller fire) når eg skal seie kva eg driv med.

Om eg skal seie kven eg er, så har eg alltid vore forfattar, eller blir det aldri. Og det kjem eg ikkje til å snakke om her. Nokre spørsmål er for nærgåande å drøfte med meg sjølv for open scene. Sjølv for meg. Sjølv for ein skamlaus debutant.

debutere~ere v2 (utt debute>re; frå fr, sjå *debut) særl om kunstnar: stå fram (offentleg) el. gjere noko for første gong ho debuterte på Trøndelag Teater / d- som møteleiar

Skinn til salgs, om du kan fange bjørnen

2008-06-09T16:53:17+02:00

Eg skriv no dei siste kapitla av Song for Eirabu. Redaktøren min er sjukmeld og skal skifte jobb. Eg satsar på at det ikkje handlar om meg. Men det som handlar om meg, er å få boka ferdig. Ny redaktør kjem ikkje på plass før etter sommarferien. Juli er visst forlaget stengt eller noko.
Første del av boka er gjennomlese og omskrive fire, fem gonger. Minst. Den nye redaktøren skal få siste del rått og ubearbeidd, i alle fall av menneskehender. Ja, eg går sterkt utfrå at eg ikkje er heilt menneskeleg, sidan fingeravtrykket mitt no er avvist som uleseleg ved to forskjellige flyplassar.
Han er ikkje på plass ved forlaget før 1.august.
Så er det pirk og endringar, omarbeiding og omskriving.
Så er det korrektur.
Og så skal boka trykkast.

Eg trur Haugen bok er ute etter å stresse meg. Eventuelt trur dei at folk utan fingaravtrykk er supereffektive. Superhuman, du veit, slike som kommuniserer utvunge på internett. Dei fattige skal ha takk.
Og dei finaste folka, fantasynerdane, er som vanleg først ute med alt som er kult. *knegg*

She is broke, but she won't shut up

2008-06-06T00:26:50+02:00

Eg har, som debutant, hatt ein heilt unik situasjon siste halve året. Eg har ikkje vore i arbeid. Ungane har vore på skule og i barnehage, og me har strekt budsjettet.
Heile, fine arbeidsdagar har blitt til ei tjukk bok som faktisk kjem ut. w00t! w00t! ^-^!

Men hausten framstår som ein økonomisk og praktisk vegg. Eg har ei bok til som skal skrivast, del II av Song for Eirabu ligg klar som synopsis, med kapitlar både i begynnelsen, midt i, og sjølve avslutninga er ferdig skrive.
Snart kjem forskotet, som uavkorta er ønska inn på felles konto for rekningar. Eg må ut i arbeid igjen, og eg fryktar slitne ettermiddagar med ungar og handlekorger og butikkar og lekser, og ein temmeleg utsliten mor i halv ni-tida som synk saman foran pc og ikkje greier så mykje meir enn 300 ord til dagen.

Eg er ingen barnlaus og svolten Hamsun, ingen Lessing som reiser frå heile skiten. Eg er her, ungane er her, rekningane fortset å komme og eg kan ikkje samanlikne meg med dei som skriv bøker på natta. Eg er ikkje ei av dei som kan ete bløtekake til det tyt ut øyrene på meg utan å legge på meg, og eg er ikkje ei av dei som i desperat smerte trykker ut bøker mens nattesøvnen kan vente til eg blir gammal. Eg er mor, eg er her, eg har mine avgrensingar. Eg er bekymra.

Det einaste eg vil akkurat no er å få lov til å fortsette å skrive.

Kan hende blir hausten fin.
Kan hende kjøper folk boka mi og gjev meg ei inntekt som betyr redusert stilling.
Kan hende kan eg bytte ut blogging og anna innimellomskriving med ei og anna oppgåve som ein faktisk tener penger på.

Nett no er det berre uforutsigbart og skremmande.

helsing Snart ferdig Med Første Bok, Blakk, Og Full Av Uro

Ordbok og poesi

2008-06-03T14:34:35+02:00

Eg brukar Nynorskordlista på nett temmeleg flittig.
Gjennom seks års nettbruk har tekstformata på forum og blogg vakse i meg til sjølvstendige rammer for uttrykk, og det same skjer med ordlista. Det er ein eigen poesi der, og kvar gong rammar den meg like brått. Uførebudde lyriske augneblink.
Sjå berre her:

hòle

I hòle f2 (norr hola; av III hol)
1	holrom inni berg el. under jordoverflata ei underjordisk h-
2	holrom i kroppen bukh- / munnh-
3	søkk i lende, berg, kjøt o l armh-

Søkk i lende, berg og kjøt.

Ein festivaltorsdag

2008-06-01T23:37:23+02:00

På fredag var Lillehammer Litteraturfestival allereie over for meg. Halvanna døgn var mi tilmålte festivaltid, men eg rakk no å bli ganske integrert i festivalflokken.

Først: Meg sjølv.

Eg skulle lese utdrag frå boka mi og "presentere prosjektet" som forleggaren sa. På engelsk, sidan seminaret var arrangert for å presentere norske bøker for utanlandske forleggarar. Og eg var først ut og kunne dermed halde meg utelukkande til gjettverk om korleis ein gjer slikt.

Det gjekk både bra og dårleg.

Dårleg først: Eg kan vere ganske morsom og underhaldande. Men eg var ikkje det. Eg var tørr og keisam og las opp nokre ganske lite spenstige utdrag frå boka, heilt utan dramatikk. Eg var nervøs, og las pent og pynteleg opp frå manuset, og introduksjonen var altfor lang, akademisk og lite underhaldande.

Etterpå kom Tiger Garté og snakka utvungent om puling og burning, Nikolaj Frobenius snakka proft og begeistra om ei openbert spanande og intelligent skrive bok, Ross Kolby sto med begge beina trygt planta rett foran publikum og var så pen at ingen høyrte kva han sa, Linde Hagerup var morosam og sjarmerande og las ein alvorleg tekst som fekk alle til å humre, Nils Henrik Smith las utdrag frå ei bok som var like opplagt spanande og intelligent skrive som Frobenius sin, og til sist kom Edvard Hoem og fortalte historia om foreldra sine, og han var så flink og historia var så fin og sår at eg gråt.

Med andre ord var alle betre enn meg, og eg skjønte at "oisann, dette skulle eg verkeleg ha gjort heilt annleis". Etterpå var det mingling, eller eigentleg lunsj då, og dei utanlandske forleggarane gjekk litt ikring og prata med andre enn meg.

Så det som var bra: Eg gjennomførte, overlevde og lærte mykje. Eg gjorde akkurat det eg hadde planlagt, og at planen var heilt feil visste eg jo ikkje før etterpå. Neste gong eg skal "presentere prosjektet mitt" så skal eg i alle fall ikkje "presentere prosjektet mitt", men gje lyttarane ei oppleving.

Eg var nøgd. Håpar det ikkje er siste gong eg skal lese opp, for eg er ikkje avskrekka, berre heilt klar på kva eg skal gjere annleis.

Så: Festivalen.

Det var sol og varmt. Det var kvitvin til salgs på nesten alle foredraga og opplesingane og intervjua. Eg fann fort to erfarne og festlege damer (denne damen og denne damen), og hang saman med dei under resten av opphaldet. Dei bladde festivalvant i programmet og viste veg.

Det blei først mat og ein del vin, og eg fann ut at eg var godt pussa under debatten Fremtidens menneske, der eg heile tida fekk lyst til å kommentere alt frå Jon Bing, biolog Dag O. Hessen (eg trur det var han som var der) og Nina Kristiansen (redaktør for forskning.no). Det var ein prost der også, stakkar. Men eg hadde sjølvinnsikt nok til å ikkje rope begeistra ut, sjølv om dei snakka om musekjøtdeig på Ås og andre fine ting.

Me forlot ergerleg nok Bing og panelet før dei var ferdige, for å lytte til ei unyansert lovprising av Doris Lessing. Der var det ikkje eingong vin. Etterpå var selskapet tørste av skuffelse, og gjekk på ein nesten forlatt hagefest. Det var i grunnen ingen dum ide, sjølv om festen var litt daff, for sola skein, graset var grønt og lufta var fri for alle. Dessutan fann me denne damen, som blei med oss vidare på quiz.

Litteraturquiz på litteraturfestival med alle dei litteræraste folka er latterleg vanskeleg. Dei andre på laget gjorde ein heiderleg innsats, det skal dei ha. Men me gadd ikkje levere. Eg har eit overutvikla konkurranseinstinkt og jobba hardt mentalt med å late som om eg ikkje deltok i ein konkurranse (langt mindre at eg tapte på å gje meg). Meir vin.

Margareth Atwood i Parken, fysisk i Toronto, men virtuelt tilstades og på storskjerm klypt saman med bilete av Dagblad-journalisten som intervjua henne. Me var litt nedlatande overfor denslags billege triks før me kom, men takka vere Atwood som ser ut som ei overjordisk dronning, cortex og sikkert også all vinen, blei eg veldig rørt og glad og syns det heile var magisk.

Dessutan var det ekte Storm-Troopers der. Heilt ekte klonesoldatar. Eg tok på dei ved kvar anledning og sukka henrykt. Dei var sikkert litt lei av meg. Men dei var dei aller, aller finaste. Dessutan måtte dei drikke brus med sugerør på grunn av hjelmane. Kan du tenke deg noko så fint.

Og så var torsdag 29.mai over.

*lukkesukk*

(bilete er tjuvlånt frå Channel4, sidan eg ikkje klarte å laste opp eigne bilete av Stormtroopers frå festivalen)

Ut blant folk

2008-05-27T10:12:29+02:00

Eg skal altså ut blant folk. For aller første gong skal eg lese opp frå Song for Eirabu for framande folk.
På engelsk, berre for å gjere det litt spanande for alle partar.
Eit rom på Breiseth hotell i Lillehammer.
Seks norske forfattarar, med kvar sin redaktør til å smile oppmuntrande til dei, og sju utanlandske forleggarar. Og så meg, då. Det står "author" om meg i informasjonspapira. Men boka mi kjem ikkje før oktober. Er eg forfattar no, då? Skribent, kan hende? Eg er klam i hendene.

Det var eit kick å sjå teksten sin på engelsk. Eg har lese ein del engelske bøker, og min eigen tekst blei brått framand og verkeleg for meg. No har eg øvd. Eg har lese høgt for kyrne utanfor sommarhuset. Dei var nøgd. Kyr er dumme og svært interesserte. Eit takksamt publikum. Og så har eg øvd framfor folk (familie i alle fall). Det var vanskeleg.
Eg får berre halde på i femten minuttar. Det er ikkje mykje, når ein har ei bok på snart 600 sider, og hovudet fullt av ei fiksjonsverd med eigen mytologi og verdsorden, tre kongehus, intrigar, gryande vennskap, kompliserte slektsforhold, svik og konspirasjonar, kaoskrefter og kosmosverger.

Det fine er at eg får komme litt ut blant folk. Det er ikkje sjølvsagt no i innspurten.
Og så får eg møte nokre andre som driv med liknande greier. Skriving og sånn. Det blir litt fint.

Her er ein liten bit engelsk omsetting, dette er saksa frå prologen:

The woman's body lies deep; the head of one horse after the other left to sink into the moor above her for centuries. Layer upon layer of sneering, rectangular heads in the peat. They had all been exsanguinated before they were left to the moor.

The woman's body lying in the peat had no wounds. No tears in the dark leather of her skin. She had not been a sacrifice. She had not been lowered into the moor. She had not died before she sank. She had chosen to lie down and sleep on the moor. And she had slept there for almost a thousand years; she had slept since the big earthquake, and human beings now reckon their time such that it was 950 years after Eletiel.

The light rested on an island in a fjord. The fjord flowed like two narrow channels around the island, thinning at the north of the island, but gaping around the island, large and broad in the mouth of the fjord. Breath flowed in and out with the ocean¿s tides; inhaling, exhaling. The fjord breathed in and out slightly less than two times a day, the water reaching highest around the island about four hours after the moon stood directly in the south. The woman had slept in the peat while the fjord had drawn its calm breath as many times as a human draws breath in its little lifetime. The woman in the peat had not drawn a single breath since she had allowed herself to sink into the acrid water.

The last thing she did before lying to rest was to play out her part in the course of the world. She had a key that would put everything in motion. She had the prophecy of the world's end. And someone had come who wanted to know everything. The one who would bring her words to the gods and bards, to the world that would end. To those who would die and to those who few who would survive and be remembered.

This was her fate, in this world as in the last, and as it will be in the next. She carried with her the prophecy of Ragnarok and would deliver it when it was time.

Og slik blir omslaget, bortsett frå at det vil stå Bind I og ikkje Fagerheim:

Eg likar deg, trass alt

2008-05-19T11:12:30+02:00

Det hender at eg syns livet er leit, at oppgåvene er for mange, at eg er for lat, at huset er for skitent og eg lurar på om menneska eigentleg burde utryddast sidan me spreiar oss som kreft på kloden, og det hender at eg svevar i meiningsløyse og einsemd i mitt eige hovud.

Då er det to menn som alltid trøystar.
Den eine er K.E.Løgstrup, dansk teolog og filosof. Han er så overtydd om det gode i mennesket og argumenterer så beigeistra for korleis verda i sin natur må vere god, at eg let meg trøyste. Han skriv mykje som eg ristar på hovudet av, men han trøystar likevel.
Den andre er Boje Katzenelson, som var professor ved psykologisk institut i Århus då eg gjekk der. Han har lest og meint og skrive mykje som ein kan ha vanskar med å forstå, men i blant seier han det så enkelt og fint og opplagt.

Her er ein fin, liten oppsummering av kvifor eg likar deg, trass alt:

"Den vigtigste dimension i personopfattelsen er primitiv. Den går ganske enkelt ud på, om vi ved første øjekast eller ved lidt nærmere bekendtskab kan lide den anden eller ikke kan lide ham eller i hvilken grad vi kan henholdsvis lide eller ikke lide ham (Osgood et al. 1957).
Og denne dimension påvirker magtfuldt næsten alle øvrige indtryk, vi gør os af hans karakter, således at der opstår en betydelig konsistens i vort samlede billede af ham. De øvrige indtryk føjer sig ind i og farves af denne primære dimension. Hvis jeg kan lide ham, er jeg spontant tilbøjelig til at tolke hans adfærd og holdninger som udtryk for at han desuden er eksempelvis intelligent, ærlig, hensynsfuld, generøs etc. og ikke det modsatte. Det modsatte ville skabe inkonsistens i personopfattelsen, og det skal der lang tids bekendtskab med den anden for at kunne rumme.
Selv når der foreligger flagrant afvigende eller ligefrem modsat information om den anden, rokerer vi uden at gøre os det klart om på informationen for at udelukke eller minimere inkonsistensen og fastholde en konsistens personopfattelse (Sears et al. 1991).
Denne automatiske trang til konsistent eller konsonant virkelighetdsforståelse og udelukkelse af dissonant ditto, trangen til at forstå virkeligheden i meningsfuldt sammenhængende helheder, er et generelt træk ved vor erkendelse. Det har bl.a. Festinger (1957) vist og mange efter ham (...)."

og her er den trøystande fortsettinga i høve menneskeslekta nokre avsnitt seinare:

"Vor umiddelbare personopfattelse vurderer i almindelighet den anden positivt snarere end negativt. Positive vuderinger er langt hyppigere end negative. (...).
Det kan skyldes at vi selv føler os bedre tilpas, når vi mener os omgivet af mennesker vi kan lide, og derfor uden at vide af det arrangerer vor positive personopfattelse i positiv retning.
Men det kan jo skyldes, at det positive indtryk hyppigst er det rigtigste. At vi i det store og hele er nogenlunde så ordentlige som vi oplever hinanden. Denne formodning hænger godt sammen med de for denne bogs æringde centrale antagelser om gensidigheden, anerkendelsen og humaniteten i kapitel 1. Disse grundliggende teoretiske antagelser ville selvsagt være uholdbare, hvis ikke personernes faktiske liv i rimelig grad understøttede dem.
Det gør de heldigvis. Menneskeliv ville næppe være mulige, hvis vi ikke i overvejende grad opfattede hinanden positivt. Historiens store grusomheder ændrer ikke det billede."

Me svever einsame i meiningsløysa mot døden. Men enn så lenge så er me no her, i live både du og eg. Og eg likar deg, trass alt.

Utdraga er henta frå Boje Katzenelsons "Homo Socius", 1994, Gyldendal.

Bok-meme

2008-05-15T13:02:15+02:00

Knut Rage har tagga meg.
Meme'et går ut på at ein skal gjere følgande:

Pick up the nearest book.
Open on page 123.
Find the fifth sentence.
Post the next three sentences.
Tag five people, and acknowledge who tagged you.

Nærast låg Neil Gaimans novelle- og diktsamling Fragile Things.
På side 123 sto det ingenting. Så me juksar fram til starten av neste novelle. Det vil seie, me hopper over dei fem første setningane og kjem til:

The ceiling was low, the floor oddly insubstansial.
'Come close,' said the demon, and he did.
The demon was rake-thin, and naked. It was deeply scarred, and it appeared to have been flayed at some time in the distant past. It had no ears, no sex. Its lips were thin and ascetic, and its eyes were demon's eyes: they had seen too much and gone too far, and under their gaze he felt less important than a fly.

Dette var tilfeldigvis den same novella eg sat og las høgt for meg sjølv ute på trappa i går. Som eit slags kvinneleg, knotande spegelbilete av Neil Gaimans britiske aksent og gode forteljarstemme, ein kunne både høyre mi stemme og ane førebiletet på samme tid.

Før trudde eg at ein setning var noko mellom to punktum, men har i seinare tid møtt kritikk på dette, og setningsomgrepet er derfor flytande og ullent for meg. Eg gjer så godt eg kan.

Eg utfordrar Esquil, Virrvarr, Hjorthen, Ainaog Belmotte, fordi dei alle er forfattarar og bloggarar.

Alvorleg og ubeskytta

2008-05-13T11:19:20+02:00

Humor er ein måte å beskytte seg på. Ein kan drive gjøn, ironisere, parere vanskelege spørsmål med flirande hån eller fnisande assosiasjonar.
"Det er nemt at gøre nar" seier danskane.
Det er lett å gjere narr av alvoret, spele rollar og spele kvarandre ut.
Sentimentalitet, melankoli, romantikk. Ord med nyansar av spott.

Å kaste av seg intellektualisering og ironisering er befriande.
Å fortelle ei historie alvorleg og ubeskytta opnar for eit stort spekter av andre kjensler. Ein får komme inn til angsten, og inn bak den. Inn til ømhet, irritasjon, lyst, mismot, skam. Det opnar seg ei heil indre verd av tankar og kjensler.

Alle gode bøker eg har lese, dei verkeleg gode, har gitt meg ei kjensle av at forfattaren ikkje haldt noko tilbake. At h*n gav alt.
Å forstille seg, gøyme seg og drive narrespel er å redusere seg sjølve og sine eigne muligheiter.

Ein må gjere så godt ein kan, yte det ein kan. Ingen er så gode at halvt er godt nok for ein sjølve.

Eg og mannen min utslettar eit land mens me drikk Gammel Dansk

2008-05-12T15:23:24+02:00

- Nåh, sa min danske ektefelle og plasserte den halve flaska Gammel Dansk mellom oss. - Kva er det du driv med for tida? Grev du deg ned i unødige detaljar?
- Kan godt vere, svara eg.
- Så fortel, kva er det som skal skje frametter, og ta det kronologisk er du snill.
- Nei, altså. Eg huskar ikkje heilt kvar du hoppa av, kva du har fått med deg.
- Ragna er på veg ein eller annan stad, og så skal ho heim igjen, og eg trur me er på dagen etter Vårjamndøgn.
- Nei, nei, ho skal ikkje heim igjen med det same. Og me er på to dagar etter blotet.
- Huh? Men altså, kjem det tydeleg nok fram, syns du?
- Ja. Du får heller lese om igjen. Det er ikkje til noko hjelp dette her.
- Orsak. Du får fortelje kva som skal skje frametter, og ikkje bry deg om meg. Skam på meg.
- Greit. Det er rådslaget om brura, og ho blir sendt nedetter, og i mellomtida er det herdueganes råd, og det blir sendt ut bod om at skipsreidene i Blåinn skal gjere klår skip og mannskap i fall brura ikkje er nok. Brage skjønar jo såpass, han kan ikkje stole på at det er nok med alliansebygging.
- Kor lang tid tek alt dette?
- Sjøreisa tek omlag to og ei halv veke, kanskje tre, kjem an på veret.
- Men kva med Eirula? Kven er det som sender Svart-Hubro nordover?
- Det gjer Jorol.
- Kva tid?
- Omlag samstundes med at brura blir sendt sydover.
- Kva om han venta med det, til etter brura er komme?
- Nei! Nei, det går ikkje. Svart-Hubro reiser tilbake til Lyria, og vidare til Eirula. Han må få litt tid på seg, både til reisa og til å samle ein hær.
- Men der er det noko eg ikkje har forstått. Korleis kan han reise ein hær i Eirula, om krigarstanden støttar den sittande kongen?
- Folket er splitta. Den sittande kongen er jo frå Blåinn, og sjølv om ryttarfolket i nord (dei du kallar krigarstanden) støttar han, så har Svart-Hubro støtte frå bøndene, handelsmennene, alle velståande folk i den meir siviliserte delen i syd. Dei bur tett på Kenda, og har tettare forbindelsar til Kenda og Lyria, der Svart-Hubro har vore i eksil sidan han var barn.
- Men det går ikkje, det der. Om han skal samle ein hær, er det lite nyttig med støtte frå bønder og handelsfolk. Dersom ryttarfolket i nord støttar kongen har han ingen sjanse.
- Jodå.
- Nei. Og kva med Kenda? Kva er historia der? Du har fortalt så mykje om Lyria og Eirula, men ingenting om Kenda.
- Nei, eg veit ikkje heilt. Kenda er liksom eit slags nøytralt land mellom der. Eg har ingen historiar om Kenda. Det berre er der liksom.
- Det er STRENGT FORBODE! Du kan ikkje ha med eit land og eit folk som ikkje har nokon funksjon, historie og agenda!
- Jammen, det er liksom med fordi verda skulle bli litt større.
- LIKSOM!
- Ja. Liksom. Sjå her då! *peikar på kartet*

Mannen min skjenkte i meir brennevin til oss begge og såg på kartet med rynka bryn.

- Du har Yllarheim mellom Eirula i nord og Lyria i sør, sa han så. - Det ser heilt fint ut. Og den fjellkjeda der, mellom Eirula og Yllarheim er ein meir naturleg deling mellom to land. Kva meiner du skal vere den nøyaktige grensa mellom Eirula og Kenda.
- Floden. *spak stemme*
- Floden? Det er ingen naturleg grense. No må du gje deg. Alt her oppe i Blåinn og nede på Raudinnkalotten er detaljert og gjennomtenkt. Men Kenda berre ligg der, det er heilt meiningslaust.
- Bort med Kenda.
- Ja, bort med Kenda.
- Det området her kan heller vere ein del av Eirula.
- Ja, det kan. Og det gjev også meining i forhold til Svart-Hubro, for då har du dette landbruksområdet sør for floden som ein eigen provins, der misnøye kan rå, mens nord for floden ligg slettene der ryttarfolket er. Kor er byane?
- Der og der og der.
- Og Yllarheim som einaste land mellom Eirula og Lyria er også mykje betre, sidan skogane der er umoglege å krysse. Eller i alle fall lite freistande.

*stryk over namnet Kenda på kartet*

Ei soge blir bok

2008-05-10T15:19:58+02:00

Sommaren for to år sidan tenkte eg at eg ville skrive ei fantastisk soge for vaksne, tufta på det norrøne mytestoffet, der eg tok utgangspunkt i at dei norrøne sogene fortel ei sanning.
Eg sette meg ned med Snorre, eg las verk av arkeologar, religionsvitarar og historikarar.
Mytene fortalte at me lever i ei verd i eit syklisk univers, der verdener oppstår og går til grunne av dei same elementa, og der enkelte gudar og vesen overlever og lever gjennom fleire slike verdener. Vår verd oppsto i gapet mellom mørke og is på eine sida og ild på andre sida, der eit veldig urvesen vaks fram av tåka. Frå kroppen hans myldra tusser og troll, men også den første guden av dei alle. Denne førstefødde guden fekk tre sønner, den eine var Odin. Dei tre gudesønene drap Yme, urvesenet, og skapte vår verd av hans kropp og blod. Flaumen av blod drukna dei fleste tussene, også brødrenes eiga mor.

Men kvar blei det av Bor, den første guden?
Er hans kropp også bunden, hans skjebne lukka og forsegla ved sønnenes drap på hans eigen far?
Titanane i gresk mytologi sine skjebnar står så klårt i dei greske sogene, men soga om Odins far forsvinn ut i ingenting.

Eg hadde også ei blotgydje, ei offerprestinne, som eg ikkje kunne sleppe.

Kring desse to spørsmåla vaks ei soge fram. Ei soge som skulle svare på spørsmål eg hadde. Spørsmål om kva dei eldste maktene var blitt av, om kva verd som har vore før denne, om me no står i ei stadig fornying av verdener. Spørsmål om kva som skjer med ei kvinne som blir sett i ei slik rolle, kva gjer det med henne, kven er ho, korleis kom ho dit?

Eg skreiv ned skapingshistoria for verda før denne. Eg skreiv om blotgydja. Eg drøymde og tenkte og skreiv. Og soga vaks fram som ei heil verd, kring to jamnaldrande kongar med heilt ulike liv, to søstre som har vakse opp i ein heim der foreldra var ute av stand til å gje den omsorga og kjærleiken born har krav på, det vaks fram venskap og draumar.

Ideane mine blei ei soge, og soga blei ei forteljing.

Eg sendte eit halvskrive manus til Tiden Norsk Forlag. Dei var venlege. Soga var interessant for dei, språket var godt, men den kunne ikkje forteljast heilt slik eg hadde tenkt. For det å skrive roman er noko anna enn å dikte eventyr for ungane på sengekanten. Det skal meir til.
Det Venlege Forlaget inviterte meg til eit skriveseminar.

Eg omarbeidde mykje tekst, freista å gjere kvar side interessant.
Gjere lesaren nyfiken på kva som sto på neste side, og siste side, heile tida.

Redaktøren las, ringte, me gjekk gjennom kvart avsnitt som ikkje dugde. Det var rettingar, stryk og omarbeiding. Eg dro til sommarhuset og gøymde meg for telefonar, internett og ungar. Eg drøymde meg vekk igjen, skreiv nye personar og hendingar inn i soga.
Heile tida med den tjukke, svarte boka ved sida av pc-en. oppteikningane av slektstre, historiske hendingar, soger, namn, dyr, geografi, - alt som fins i Eirabu, som har tyding for soga mi, fins i den svarte boka.

Så kom utkast til omslag. Nokon der ute hadde lese i manuset mitt og latt sine eigne idear flyte saman med mine, og mine ord var blitt opplevd og omdanna til ein annan person sitt bilete. Det var sært. Det tok tid å fordøye.

Eg skriv framleis, soga om Eirabu er ikkje ferdig. Men det blir bok.
Ein gong utpå hausten.

Det er skremmande. Fint og flaut og skremmande.

Raud prikk på pc-skjermen: Her sit eg.